Edebiyat Ders Notları Yazı Türleri

		Okunma
		2201

ROMAN
Olmuş ya da olması muhtemel olayların anlatıldığı uzun yazılardır.
* İlk örneklerini Fransız yazar Rabelais vermiştir.
* Asıl niteliğini Romantizm ve Realizm akımları döneminde kazanmıştır.
* Romanda olaylar ayrıntılarıyla anlatılır.
* Olay örgüsü ve kişi kadrosu geniştir.
*Türk edebiyatında Tanzimat’tan sonra görülür.
* İlk çeviri romanı Yusuf Kâmil Paşa’nın Fenelon adlı Fransız yazardan çevirdiği “Telemak” adlı romandır.
* İlk yerli roman örneği Şemseddin Sami’nin “Taaşşuk-ı Talat ve Fıtnat” adlı romanıdır.
* Batı romanı ölçüsünde en başarılı romanları ise Halit Ziya Uşaklıgil vermiştir.
* Namık Kemal, Mehmet Rauf, Reşat Nuri, Yakup Kadri, Peyami Safa ünlü romancılarımızdandır.

HİKÂYE
Olmuş ya da olması mümkün olan olayları anlatan kısa sanat eserleridir.
*Tek bir olay vardır. Olaycıklar yoktur.
*Şahıs kadrosu romana göre dardır.
*Kişiler çoğu zaman hayatlarının belli bir anı içinde anlatılır.
*İki tür hikâye görülür;
a)Olay Hikâyesi: Maupassant tarzı da denir. Olay esastır. Bizdeki temsilcisi, Ömer Seyfettin’dir.
b)Durum Hikâyesi: Çehov tarzı da denir. Olaydan çok insanın belli bir zaman dilimindeki durumu anlatılır. Yazarın kendisiyle sohbet ediyormuş gibi bir anlatımı vardır. Bizdeki temsilcisi, Sait Faik Abasıyanık’tır
* Türk edebiyatında tanzimatla birlikte görülen hikâye türünde ilk örnekleri Ahmet Mithat Efendi “Letaif-i Rivayet” adıyla vermiştir.

MASAL

Olağanüstü olayların anlatıldığı sözlü bir edebiyat ürünüdür.
*Olaylar hayal ürünüdür.
*Yer ve zaman belli değildir.
*Kahramanlar insanüstü nitelikler gösterir.
*İyiler hep iyi, kötüler hep kötüdür.
*iyiler ödüllendirilir, kötüler cezalandırılır.
*Eğiticilik esastır. Evrensel konular işlenir.
*Olaylar miş'li geçmiş zaman kullanılarak anlatılır.

MAKALE

Bir gerçeği açıklamak, bir konuda görüş ve düşünceler öne sürmek ya da bir tezi savunmak, desteklemek için yazılan yazılara makale denir.
*Anlatım yalın ve yoğundur, nesnel bir nitelik taşır.
*Öne sürülen düşünce ve tez kanıtlanır.
*Söz oyunlarına başvurulmaz, süslü anlatımdan uzak durulur.
*Her konuda makale yazılabilir.
*Gazete ve dergilerde yayımlanır.
* Edebiyatımızda ilk örneği Tercuman-ı Ahval gazetesinde Şinasi’nin “Şiir ve İnşa” adlı makalesiyle görülür.
* Edebiyatımızda Namık Kemal, Hüseyin Cahit, Ziya Gökalp, Peyami Safa, Falih Rıfkı, Halit Fahri Ozansoy, Yaşar Nabi ünlü isimlerdir.

Yazarın herhangi bir konudaki görüşlerini, kesin kurallara varmadan, kanıtlamaya kalkmadan, okuyucuyu inanmaya zorlamadan anlattığı yazı türüdür.
*Yazar, kendisiyle konuşuyormuş gibi bir hava sezdirir.
* Her devrin, her ulusun insanını ilgilendiren, kalıcı, evrensel konular işlenir.
*Samimi bir dil kullanılır.
*Yazar, öne sürdüğü görüşleri ispatlamak zorunda değildir.
*Yazarın kesin bir sonuca varma zorunluluğu yoktur.
*Nurullah Ataç "Deneme, ben ülkesidir" der.
*Yazar anlatımda ve konu seçiminde özgürdür.
*Türün ünlüleri, Ahmet Haşim, N. Ataç, Suut Kemal Yetkin, A. Hamdi Tanpınar, Selahattin Eyyüboğlu.
* Denemenin ilk örneklerini Fransız yazar Montaigne vermiştir. Sonrasında İngiliz yazar Bacon bu türü geliştirmiştir.

Yazarın, gündelik olayları, özel bir görüşle, güzel bir üslupla, kanıtlama gereği duymadan yazdığı kısa, günübirlik yazılardır.
*Gazete yazısıdır.
*Yazar düşüncelerini kanıtlama yoluna gitmez.
*Dil tabiidir. Günlük deyimlere, yer yer nükteli sözlere yer verilir.
*Okuyucuyla sohbet ediyormuş gibi bir hava sezdirilir.
*Türün ünlüleri, Ahmet Rasim, Falih Rıfkı,
A. Haşim, H. Cahit Yalçın, Peyami Safa.

Yazarın, gündelik olaylarla ilgili düşüncelerini, okuyucu ile karşı karşıya oturup konuşuyormuş gibi içten bir hava içinde yazdığı yazılardır.
*Herkesi ilgilendiren konular seçilir.
*Cümleler çoğu zaman konuşmadaki gibi devriktir.
*Yazar, sorulu-cevaplı cümlelerle konuşuyormuş hissi verir.
*İçtenlik, samimilik, doğallık sohbetin özelliklerindendir.
*Türün ünlüleri, Ahmet Rasim, Şevket Rado, Atilla İlhan.

sinavrehberlik.com başarılar diler.