İtalya’da yaşar.Kıyı ve ovalık alanlar(Po ve Venedik ovaları)nüfusun yoğun olduğu, dağlık alanlar ise az olduğu sahalardır. Avrupa’nın en kalabalık ülkelerindendir. İşsizlik nedeniyle dış ülkelere büyük ölçüde göç yaşanır. Milano, Napoli, Cenova, Roma, Torino, Floransa önemli şehirleridir.

Ekonomi: Önemli bir tarım ülkesidir. Ülkede halkın % 9 u tarım, % 70 kadarı da mera hayvancılığı yapar. Şarap, zeytinyağı, çeltik, sebze ve meyve yetiştiriciliğinde Avrupa’da ilk sıralarda gelir. Alplerde yapılan mandıracılık ile, Avrupa’nın sayılı peynir üreticilerindendir. Yer altı kaynaklarınca fakirdir. Sanayisi gelişmiştir. Diğer Avrupa ülkelerinden 100 yıl sonra sanayileşmeye başlamıştır. Ulusal gelirin yarıya yakını sanayiden sağlanır. Venedik’te gemi yapım, uçak, otomotiv sanayi gelişmiştir. Gelir kaynakları içinde turizm önemli yer tutar. Avrupa’da turizm gelirleri bakımından ilk sıralarda yer alır. Enerji üretiminin büyük kısmını ithal ettiği kömürlerle çalışan termik santrallerden sağlar. Ulaşım ağı gelişmiştir.

    Türkiye ile ilişkileri gelişmiştir. Ham demir, konfeksiyon, pamuk ipliği satar, kimyasal ürünler, makineler, optik aletler satın alırız.

İSPANYA-Madrid-Hıristiyanlık-Euro

     İber yarımadasında yer alır. Akdeniz’deki Balear, Atlas Okyanusundaki Kanarya adaları ile Fas’ın kuzey kıyısındaki Septe ve Melia kıyı kentleri İspanya sınırları içerisinde yer alır.

Tarihi: İnsan topluluklarının en eski yerleşim alanlarındandır. MÖ 1000 yıllarında Keltler, daha sonra Fenike ve Kartacalılar, MÖ 218’de Roma İmparatorluğu egemenliğinde kalmışlardır. 5. yy da kuzeyden gelen Germenler ülkeyi istila eder, Vandallar ve Vizigotlar Katolik olmuşlardır. Bu nedenle karışık bir yapı vardır. 711’de bu karışıklıktan yararlanan Araplar(Tarık bin Ziyad) Endülüs’te parlak bir medeniyet kurmuşlar; Hıristiyan ve Yahudilere baskı yapmamışlardır. Daha sonra zayıflamış ve 20 emirliğe bölünmüş, Hıristiyan İspanyollar egemenliğindeki bölge güçlenir, Hıristiyan krallar gelişir, Müslümanların elinde sadece 1 emirlik kalır. Ülke yerel ayrıcalıklara rağmen 1500’den önce siyasal bakımdan bütünlüğünü tamamlar. 16. yy da gücünü yavaş yavaş yitirmeye başlar,  Ferdinand mezhep ve din ayrılıklarında kıyıma geçmiş; Yahudiler ticaret ellerinde olması nedeniyle, Müslümanlarla birlikte sürülürler. 17. yy da Otuzyıl Savaşları(1618-1648) Almanya ile İspanya birliktedir, Fransa’ya karşı savaşta yenilince üstünlük Fransa’nın eline geçmiştir. 18. yy da İspanya Veraset Savaşları, Yediyıl Savaşları(Frans-İngl) dolaylı etkileri sonucunda ABD’de bağımsızlık süreci başlar, sömürgelerini yitirmeye başlar. 18.yy da Fransız Devrimi olur, Napolyon Savaşları ile kötü, önemsiz bir ülke haline gelir. 19. yy da halk özgürlük için ayaklanır, cumhuriyet ilan edilir. 1960 da Ekonomide liberalleşme olur, sanayileşme süreci başlar. 1982’de sosyalistler başa geçer.

Yüzey Şekilleri: İsveç’ten sonra ikinci yüksek ülkedir. Üç kısımdan oluşur. Dağlık alanlar; kuzeyde Kantabriya, Pireneler ile İber  Dağları, güneyde ise Morenalar, Nevadalar ve Betik başlıca kıvrımlarıdır. Sierra Nevada yüksekliği fazla olan güney dağlık alandır. Burada 3500m yi bulan Mulhacen tepesi İspanya’nın en yüksek tepesidir. Orta Kesim; Masa gibi düz anlamına gelen Mesata platosu yer alır. Mesata’nın kuzeyinde Douro, güneyinde Tajo nehirleri ortada da Sierra Grada dağları vardır. Çöküntü havzaları; kuzeyde Douro, doğuda Ebro ile güneydeki Gualdaguivir havzalarıdır. Kıyı ovaları ise; Akdeniz ve Atlas Okyanusu kıyılarındaki büyük nehirlerin deltalarındadır. Ebro, Tajo, Guadiana ve Gualdaguivir başlıca akarsularıdır(elektrik - sulamada kullanılan)

İklim ve Bitki Örtüsü: Mesata’da karasal, KB Atlas Okyanusu kıyılarında okyanusal karakterli, güney ve doğuda Akdeniz iklimi görülür. Üçte biri ormanlarla kaplıdır. Güneyde makiler, yükseklerde ormanlar yer alır. Kuzeyde nemli karakterli ormanlar yaygındır.

Nüfus Yerleşme: Avrupa’nın en fazla nüfuslu ülkelerinde sayılır. Nüfus artış hızı düşüktür. % 91 kent, % 9 kırsal alanda yaşar. Üç ayrı yerde serbest dil vardır. Fransızca(GD), Portekizce(KB), Bask(Kuzeyde). İç kesimlerde nüfus yoğunluğu az(25 kişi), kıyılardaki ovalarda fazladır(125 kişi). Madrid, Barcelona, Sevilla, Valenciya, Cordoba, Malaga önemli şehirleridir.

Ekonomi: Tarımı gelişmiştir. Toprakların yarıya yakını tarıma elverişlidir. Kıyıda sulama yaparak iki kez ürün alınırken, iç kesimlerde tahıl üretilir. Zeytin ve zeytin yağı üretiminde dünyada ilk sıralarda yer alır. Üzüm ve şarap üretiminde de önemli yere sahiptir. Turizm önemli gelir kaynaklarındandır. 40 milyon civarı turist gelir. Turizm geliriyle Avrupa ülkeleri içinde ilk sıralarda yer alır. Dış ticaret açığını turizm gelirleriyle kapatır. Yer altı kaynakları çeşitlidir. Civa üretiminde dünyada 4. sırada olup, AB ülkeleri içinde çıkarılan bakırın tamamına yakınını karşılar. Sanayisi, özellikle de otomotiv(Seat) gelişmiştir. Uçak, gemi, kimya, gübre sanayi gelişmiştir. En fazla ABD ve AB ülkeleri ile ticaret yapar.

   Türkiye çimento, giyim, cam ve plastik ürünleri satar, uçak, demir-çelik ürünleri, kimyasal ürünler alır.

PORTEKİZ-Lizbon - -Hıristiyanlık-Euro

     İber Yarımadası’nın Atlas Okyanusuna bakan kıyısında yer alır. Okyanustaki yarı özerk olan Madeira ve Azor adaları ülkeye aittir.

Tarihi: Tarih öncesi dönemde yerleşmeye açılan ülke, 700’lü yıllarda Arapların egemenliğinde kalmış daha sonra Portekiz krallığı kurulmuştur. 15. yy da keşif hareketlerinde bulundular, koloniler kurdular. Rönensans döneminde büyük ilerleme sağladılar. Dünyanın dört bir yanında topraklar elde ettiler. Zamanla sömürgelerini kaybetti, ekonomik olarak zayıfladı. 20. yy da ülkede sık sık rejim değişti. 1910’da krallık yıkılıp cumhuriyet kuruldu.

Yüzey Şekilleri: Orta kesiminde İspanya Mesetası yer alır.KD ve ortada İspanya  sınırına yakın yerler dağlıktır. Atlas Okyanusu kıyıları yer yer kayalık ve yalıyarlar, kumsallar şeklindedir. Ortada Sado ve Tajo önemli ıramakları, ağızları içeriye doğru sokulur. Tajo ve Mondego nehirleri arasındaki temiz kumsallar Batı Avrupa’nın en önemli plajlarını oluşturur.

İklim ve Bitki Örtüsü: Okyanusal karakterli iklim görülür. Kışlar ılık, yazlar serindir. Sıcaklık farkı az, her mevsim yağışlıdır. Meşe yaygındır. Güneyde makiler, kuzeyde kozalaklı türler yaygındır.

Nüfus Yerleşme:% 34 kent, % 66 kırsal kesimde yaşar.

Ekonomi:Tarım % 20, % 35 Sanayi, Ormancılık ve balıkçılık, tungsten çıkarılan en önemli maden.

ARKADAŞLAR GEÇEN SENE 10. SINIFLARDA SÖZEL BÖLÜM OLDUĞU İÇİN BİRKAÇ KAYNAKTAN YARARLANARAK BU NOTLARI HAZIRLADIM. AMA BİR KISMI EKSİK KALDI. ELİMDE OLANI GÖNDERİYORUM. İNŞALLAH FAYDALANAN ARKADAŞLAR OLACAKTIR.

                               Mutlu AKDENİZ

        Şarkışla Anadolu Lisesi

            Coğrafya Öğretmeni

         gulcemutlu@hotmail.com

sinavrehberlik.com başarılar diler.