Coğrafya Ders Notları Ülkeler Coğrafyası 4

		Okunma
		1593

Ekonomi:Tarım önemlidir. Fakat kuraklık olumsuz yönde etkiler. Şeria vadisi ile ülkenin KB sı tarıma elverişlidir. Beka Vadisi de önemli tarım alanıdır. Küçükbaş hayvancılık ve Akabe Körfezi’nde balıkçılık önem kazanmıştır. Dünyanın sayılı fosfat üreticileri arasındadır. Yeterli hammadde ve enerji kaynağı olmamasından sanayi gelişmemiştir. Ceraş ve Petra tarihsel kalıntıları ile Lut Gölü kıyılarındaki kaplıcalar turizm açısından önemli gelir kaynağı olmuştur.

  Gıda maddeleri, demir-çelik ürünleri satar, gübre, ham deri, yün satın alırız. Son yıllarda ilişkilerimiz gelişmektedir. En fazla Arap ülkeleri ve Hindistan ile ticaret yapar.

İSRAİL-Tel Aviv-Yahudi-Musevilik, İslamiyet-Yeni Sekel

Tarihi: İsrail’in yer aldığı Filistin toprakları, 1000’li yıllardan 20.yy a kadar Müslümanların elinde kaldı. 1517’ye kadar Osmanlı yönetiminde kalan ülke, daha sonra İngilizlerce ele geçirildi. 1918’den itibaren dünyanın dört bir yanından göç eden Yahudiler bu topraklara yerleşmeye başladılar. II. Dünya Savaşı sonuna kadar İngiliz yönetiminde kalan topraklarda 1948’de BM tarafından İsrail devleti kuruldu. ABD kurulur kurulmaz tanıdı. Mısır, Ürdün askerleri ülkeyi işgal etti, 1967’de Arap-İsrail savaşı çıktı, Araplar yenilgiye uğradı ve İsrail topraklarını iki misli genişletti. 1973’de de Arap-İsrail savaşları oldu, 1979 da Amerika’nın araya girmesiyle antlaşma yapıldı. Filistinliler, Yaser Arafat önderliğinde bağımsız bir Filistin Devleti kurmak için sürekli mücadele ettiler, 1987’de Gazze’de ayaklandılar ve 1988 de bağımsız Filistin Devleti kuruldu. 1994’de İsrail, Filistin ile anlaşarak Batı Şeria’dan çekilmeyi kabul etti fakat çıkan çatışmalar bunu geciktirdi. Halen İsrail Filistin çatışmaları, İsrail’in Filistinlileri çocuk yaşlı kadın demeden en gelişmiş silah ve bombalarla bombalaması, Filistinlilerin ise taş sopa ve silahlarda mücadelesi devam etmektedir. Filistin lideri Yaser Arafat 2004(Kasım) ayında Fransa’da öldü(!).

Yüzey Şekilleri: Karmaşık bir yapıya sahiptir. Kuzeyde yer alan kıyı bölgesi, bu alan verimli tarım alanları ve plajlar bakımından önemlidir. Orta bölümünde yer alan dağlık alan, bu alan masa biçiminde platolardan oluşmuştur. Doğuda ise, tektonik çukurluk yer alır. Bu çukurluğa Gor çukurluğu da denilir, Lut Gölü’nün bir bölümü de bu ülke sınırları içinde yer alır. Ülkenin güneyi dar olup, Necef çölüne geçilir.

İklim ve Bitki Örtüsü: Kıyı kesiminde Akdeniz, iç kesimlerde karasal, güneyde çöl iklimi görülür. Lut Gölü çevresinde 100mm olan yağış, Necef Çölünde daha da azalır. Tepelerde çam ve meşeler, diğer alanlarda maki, bozkır ve çöl bitkileri yaygındır.

Nüfus Yerleşme: % 82 Yahudi, % 14 Arap. % 90 kentlerde yaşar. Tel Aviv, Hayfa ve Kudüs önemli şehirleridir.

Ekonomi: En büyük problemi su yetersizliğidir. Taberiye Gölü ve yer altı sularından sağlanır. Tarıma elverişli topraklar azdır, fakat verimin yüksek olması nedeniyle ihtiyacı karşılar. Kibbutz denilen çiftlikler, Moşav adı verilen kooperatifler tarımsal üretimi karşılar. Tahıl, üzüm, zeytin ve turunçgiller yetiştirilir. Sanayisi çok gelişmiştir. İhracatının % 85 i sanayidir. Turizm, karayolu ağı gelişmiştir. Gıda maddeleri, çimento, pamuk, demir-çelik ürünleri satar, kimyasal maddeler, tıbbi malzemeler ve optik cihazlar alırız.

SUUDİ ARABİSTAN –Riyad- Arap-İslamiyet-Riyal

  Ortadoğu’nun toprak bakımından en büyük ülkesidir.

Tarihi:  İslamiyetin doğup yayıldığı topraklar, 7.yy dan sonra Müslümanlar için kutsal sayılmaya başlanmıştır. 1517’de Osmanlılar ülkeye hakim olmuşlar, 1906’de Osmanlıların ülkeyi terk etmesinden sonra Arap milliyetçilik hareketine başkanlık eden Abdülaziz İbni Suud, İngiliz desteği ile 1932’de Arabistan Krallığını kurdu. Suud ailesi ülkeyi yönetmektedir.

Yüzey Şekilleri: Arabistan’ın bulunduğu alan eski bir kütledir. Sade bir yapıya sahiptir. Ülke plato görünümündedir. Batıda Kızıldeniz kıyısında dar bir kıyı ovası yer alır. Ovanın gerisinde dağ kuşağı ve yüksekliği 3000m yi aşan volkan konileri görülür.  Orta kesimi geniş çöller, kuru vadilerle kaplıdır. Kuzeydeki Nüfud Çölü, Suriye çölünün uzantısıdır. Güneyde yer alan Rubülhali  çölü yeryüzünün en kurak ve en geniş çöllerindendir. Çölde hamada denilen taşlık kayalık alanlar vardır.  Kuraklıktan sürekli akarsu ve göller yoktur. Su yer altı kaynaklarından karşılanır. Vahalar önemli yerleşim alanı..

İklim ve Bitki Örtüsü: Kurak ve sıcak bir iklim hüküm sürer. Günlük sıcaklık farkları çok yüksektir. Yağış miktarı çok düşüktür. Denize yakın olan alanlarda hava nemlidir.Batıdaki yüksek sahalara yağış düşer ama şiddetli buharlaşmadan dolayı kururlar. Küçük ot ve çalılar, yükseklerde seyrek ormanlara rastlanır.

Nüfus Yerleşme: ¾ ü Suudilerdir. İklim şartları ve topraklarının verimsizliği nedeniyle kapladığı alana göre nüfus çok azdır. Petrolün işletilmeye açılmasıyla dışardan önemli göç aldı. İşçilerin ¼ ü yabancıdır. Büyük kentler petrol çıkarılan yerler, yüksekler ve Kızıldeniz kıyısında yer alır. Mekke, Medine, Taif, Cidde, vaha yerleşmesi olan Riyad(Bahçe anlamına gelir), Dahran, Daman önemli yerleşmelerdir.

Ekonomi: Tarım % 3 alanda kuraklık etkilemektedir. Hurma ve kahve, tahıl üretirler. Deve beslenir. Dünya üzerindeki önemi petrol sayesindedir. Dünya rezervlerinin ¼ üne sahiptir. Yılda 400 milyon ton üretim ile önde gelen petrol üreticilerindendir. Petrol ihracı bakımından ilk sıralarda gelir. Petrole dayalı sanayi gelişmiştir. Ulaşıma ağı gelişmiştir.

  Gıda maddeleri, canlı koyun, demir-çelik ürünleri,hazır giyim satarız daha çok petrol alırız. Çok sayıda Türk Firması başta inşaat olmak üzere çeşitli alanlarda faaliyet göstermekte, 100 bin hacı gider

KUVEYT - Kuveyt-Araplar-İslamiyet-Kuveyt Dinarı

Basra Körfezi’nin KB da yer alır. Körfezdeki Bubiyan, Feyleke ve Verbe adaları bu ülkeye aittir.

Tarihi: Ortadoğu, Uazkdoğu ve Güneydoğu Asya ülkeleri arasında ticaret merkeziydi. 18. ve 19. yy da Osmanlı egemenliğinde kalan ülke toprakları 1914’te İngilizlerin eline geçti. 1930’larda petrolün bulunmasıyla hızla gelişmeye başladı. 1961 yılında bağımsızlığını kazandı. 1990 da Irak tarafından işgal edildi. Körfez Savaşı denilen BM müdahalesi ile Irak güçleri bu ülkeden çıkarıldı.

Yüzey Şekilleri: Ülke Zagros Dağları ile Arabistan platformu arasında yer alır. Adları bulunan ülkede, yer yer vahalar yer alır. Bataklıkla ve çölle kaplı sahalar yer alır.

İklim ve Bitki Örtüsü: Genelde çöl iklimi etkilidir. Basra Körfezi’nden esen rüzgarlardan dolayı biraz sıcaklık düşüktür. Ortalama yağış 200mm kadardır. Çöllerde seyrek ve zayıf bitki vardır.

Nüfus Yerleşme: % 43’ü Kuveyt asıllı Araplardır. Geri kalan Ürdün, Mısır, Filistin, Irak ve Suriye’den gelen Müslüman Arap işçiler ve batılı teknisyenlerdir. Korunmuş kale anlamına gelen Kuveyt, 18. yy da yerleşmeye açılmıştır. Jahra, Ahmedi diğer önemli yerleşmelerdir. Nüfusun çoğu (% 90 )kentlerde yaşar. 

Ekonomi: Petrol başlıca gelir kaynağını oluşturur. Dünya rezervlerinin % 10’unu elinde bulundurur. 800 kuyudan çıkarılır. Petrol sayesinde parasız öğretim verilmekte, sağlık hizmetleri en iyi şekilde sağlanmaktadır. Satın alma güçleri fazla, hayat standartları yüksektir. ABD, Japonya, Almanya ve İngiltere ile ticaret yapar.

  Gıda maddeleri, canlı hayvan, tekstil ürünleri satarız, ham petrol ve petrol ürünleri satın alırız.

BİRLEŞİK ARAP EMİRLİKLERİ - Abu Dabi-Arap-İslamiyet- Dirhemi

Basra Körfezi kıyısında, Musendem Yarımadasının büyük bölümünü oluşturan ülke, yedi ayrı emirlikten oluşmuştur. En büyüğü Abu Dabi Dubai, Şerce, Fuceyra, Ucman, Resü’l Hayme, Üm-mü’l Kayven’dir.

Tarihi: Ülkede  7. yy dan beri Müslüman emirlikler bulunuyordu. 17. yy dan itibaren başta İngilizler olmak üzere Avrupalılar, Ortadoğu ve Asya ülkeleri ile güvenle ticaret yapmak amacıyla askeri üsler kurdular. İngilizler ülkeye hakim oldular. Ülkeyi terk etmelerinden dolayı 7 emirlik 1971’de birleşerek BAE adını aldılar.

Yüzey Şekilleri: Büyük bölümünde düzlük ve hafif dalgalı alanlar bulunur. Musendem yarımadasının çok küçük bölümünde yükselti 3000m yi bulur. Ülke topraklarının büyük bölümü çöllerle kaplıdır.

İklim ve Bitki Örtüsü: Kurak çöl şartları hüküm sürer. Seyrek ot ve çalılarla kaplıdır. Son yıllarda denizden elde edilen suyun arıtılması ile kent ve önemli yolların kenarları kuraklığa dayanıklı ağaç ve çalılarla ağaçlandırılmaktadır.

Nüfus Yerleşme: Kuveyt asıllı Arapların büyük bölümü vahalarda ve diğer kısmı göçebe yaşarken, azınlıklar büyük kentlerde ticaretle uğraşmaktaydılar. 1962de Petrolün(doğal gaz) bulunmasıyla nüfus hızla artmıştır, göç eden yabancı sayısı fazladır. Abu Dabi, Dubai, El Ain şehirleridir.

Ekonomi: Topraklarının çok azı tarıma elverişlidir. Küçükbaş hayvan ve deve besiciliği önemlidir. Balıkçılık ve inci avcılığı gelir getiren uğraştır. Dünyanın bilinen en zengin petrol ve doğal gaz yataklarına sahiptir. Petrol sayesinde hızla kalkınmışlardır.

   Gıda maddeleri, demir-çelik, giyim, dokuma, cam ürünleri, sebze ve meyve satarız, buna karşılık petrol alırız.

MISIR -Kahire-Araplar(Hami, Sami)-İslamiyet-Mısır Lirası