|
 |
Okunma |
|
1715 |
Korint Kanalı ile ayrılan Mora yarımadası bir çınar yaprağı gibi güneye doğru uzanır. Adalar Yunanistan ise, Ege ve İyon denizlerinden ve birçok adadan oluşur. En önemli akarsuyu Varna, Meriç ve Mestos’dur. Akarsuca fakirdir.
İklim ve Bitki Örtüsü: Akdeniz iklimi egemendir. Doğal bitki örtüsü makidir. KB daki yüksek alanlarda ormanlar yer alır. Kışın kuzeyden Bora, ilkbahar ve yazın da Etezyen sıcaklığı düşürür. Alçak alanda yağış 500mm, yükseklerde 1000mm kadardır.
Nüfus Yerleşme: Çoğu Yunanlı, Türk, Makedon, Arnavut, Ermeni ve Çingeneler vardır. Kentli nüfus oranı yüksektir. Nüfusun 1/3 ü Atina metropolünde yaşar. Girit ve Rodos en kalabalık adalardır. İşkece, Gümilcine, Selanik ve Dedeağaç da Türkler yaşar.
Ekonomi: Tarım önemlidir. Buğday, çeltik, pamuk, turunçgiller, tütün ve çeşitli sebzeler yetiştirilir. Akdeniz ülkeleri içinde zeytin ve zeytin yağı üretiminde ilk sıralarda gelir. Küçükbaş hayvancılık yapılır, mandıracılık gelişmiştir. Aşırı avlanma ve deniz kirliliği nedenleriyle balıkçılık gelişmemiştir. Son yıllarda sanayileşmiştir. Yer altı kaynakları sınırlıdır. Turizme önem vermiş, milli gelirin 1/3’ü bu sektörden elde edilmektedir. Güçlü deniz filosuna sahip, demir, karayolu gelişmiştir.
Kıta sahanlığı, FIR hattı, Kıbrıs ve Batı Trakya’daki Türklere yaptığı baskı nedenleriyle ilişkilerimiz sorunludur. Son yıllarda gelişme yolundadır. Cam eşya, bakır eşya, plastik ürünleri, çeşitli makineler, gıda maddeleri satar, hammadde ve bazı kimyasal maddeler satın alırız.
KKTC-Lefkoşe-Türk-İslamiyet-Türk Lirası
Akdeniz’in en büyük üçüncü adasıdır. 9251 km2yüzölçüme sahip, toplam 771 bin kişi yaşar. KKTC ve Güney Kıbrıs Rum Yönetimi.
Tarihi: Akdeniz ülkelerinden gelen toplumlar(Filistin, Mısır, Asur, Fenike, Pers, Romalılar ve Bizanslılar) yaşamış 1571 yılında Osmanlılar tarafından alınmıştır. Osmanlı’nın gerileme döneminde İngilizlere bırakılan ada, I. Dünya Savaşı sırasında İngilizlerce işgal edilmiş, 1960 yılında bağımsız Kıbrıs Cumhuriyeti kuruldu. EOKA Türklere soykırım başlattı, 1974’te Türkiye askeri müdahalede bulundu. KKTC sınırı çizildi. 1983’te bağımsız oldu.
Yüzey Şekilleri: Kuzeyde Beşparmak Dağları ile bu dağların güneyinde İç Ova yer alır. Güney Kıbrıs’ta Karlıdağ yer alır. Daimi akışa sahip akarsu yok, su ihtiyacı yer altı sularından sağlanır.
İklim ve Bitki Örtüsü: Akdeniz iklimi görülür. 500mm yağış, Beşparmak Dağlarının kuzey yamaçlarında daha fazla, İç ovada daha düşüktür. Maki bitki örtüsü hakimdir.
Nüfus Yerleşme: Nüfus yoğunluğu fazla değildir. 201 bin nüfusludur. Lefkoşe, Gazi Magosa, Güzelyurt, Girne, Lefke önemli yerleşim birimleridir.
Ekonomi: Tarım ülkesidir. Turunçgil, sebze, buğday, üzüm en fazla. Turizm önemli diğer gelir kaynağıdır. Türkiye sürekli destek olmaktadır. En önemli sorunu bağımsız devlet olarak tanınmamasıdır
Bakır yatakları var, sanayide küçük işletmeler yaygındır.
GKRY: Karlıdağ yer alır. Akarsular güneye doğru akar. 570 bin nüfusludur. Turunçgiller, patates, sebze, arpa yetiştirilir. Deniz taşımacılığında dünyada ilk sıralarda yer alır. Turizm gelişmiştir. Çok sayıda yabancı şirket, banka vardır. Kereste üretilir. Ekonomik yönden Yunanistan’dan daha iyi durumdadır. Ada güneyinde İngiliz askeri üssü vardır.
ORTADOĞU ÜLKELERİ
Jepolitik bakımdan önemli bir yer olan Ortadoğu ülkelerinin doğal yapıları çok değişiktir. Aynı zamanda etnik bakımdan da çok karışıktır. Ortadoğu, sosyal ve etnik grupların karışık olduğu, eski bir uygarlık merkezi olması, yolların kesiştiği bir konumda bulunması ve üç dinin merkezi olması bakımdan tarihin her döneminde değerini korumuştur. Günümüzde önemli petrol yataklarının bulunması bu önemi daha da artırmıştır.
Türkiye, İran, Irak, Kuveyt, Katar, Bahreyn, BAE, Suudi Arabistan, Suriye, Lübnan, İsrail, Filistin, Ürdün, Ermenistan, Afganistan, Mısır ve Libya Ortadoğu ülkelerine dahil edilirler.
AFGANİSTAN - Kabil-Peştular-İslamiyet-Afgani
Asya’nın GB da yer alır. Deniz kıyısının olmaması, çevre ülkelerle ilişkilerinin kopuk olması nedeniyle çağdaş dünyadaki gelişmelerden yeterinde yararlanamamıştır.
Tarihi: Orta Asya ile Hindistan ve Hint Okyanusu arasında sratejik bir öneme sahip olması nedeniyle başka ülkelerin etki alanında kalmıştır. 7. yy da Müslüman Arapların, 13. ve 14. yy da Moğol ve Perslerin egemenliğinde kalan ülke 1700’lü yılların ortasında bağımsız oldu. Ancak, 19.yy da Çarlık Rusyası ile İngiltere arasında mücadele sahası oldu. 1978 de SSCB ülkeyi işgal etti. Afganlılarla Ruslar arasında 9 yıl gerilla savaşı oldu. Sovyetler 1989 da ülkeyi terk ettiler. 1994 de iç çatışmalar başladı, 1996’dan beri Pakistan’ın desteklediği Talibanlar ülkeyi yönetirken, 2002 de ABD askeri müdahalede(11 Eylül gerekçesiyle) bulundu, yönetim el değiştirdi. BM askerleri bulunuyor.
Yüzey Şekilleri: Kuzey Afganistan, Hindikuş Dağları ile Ceyhun Irmağı eteklerini kapsayan ve başlıca tarım alanlarının bulunduğu bölgedir. Orta Afganistan, Hindikuş Dağlarının uzandığı kesim olup, en engebeli alandır. Doğuyla bağlantısı bu dağlar üzerinde yer alan Hayber Geçidi ile sağlanır. Güney Afganistan, Hindikuş Dağlarından GB ya doğru alçalan bir platodur. Ceyhun(Amuderya), Kabil, Hilmend, Murgap başlıca akarsularıdır. GB da Hamum Gölü vardır.
İklim ve Bitki Örtüsü: Karasal iklime sahiptir. Kışlar çok soğuk(-30 altına kadar düşer) geçer. Yaz sıcaktır. Bitki örtüsü bozkırdır. Doğuda yer yer orman örtüsüne rastlanır. Güneydeki çöller fakirdir.
Nüfus Yerleşme: Farklı etnik gruplar bulunur. Çoğu Müslüman olup, ¾ ü kırsal alanlarda yaşarlar. Okuma yazma oranı ve gelir seviyesi düşüktür. Kabil, Kandehar, Mezarışerif ve Herat önemli şehirleridir.
Ekonomi: Halkın % 70’i geçimini tarımdan sağlar. Ekonomik bakımdan dünyanın en geri kalmış ülkelerindendir. Tarımda sulama yeterli yağışa sahip olmadığı için önemlidir. Hayvancılık da önemlidir. Karakul cinsi koyunlardan astragan kürk üretimi, halı ve kilimleri büyük değer taşır. Lapız Lazuli denilen lacivert renkli değerli taşın, dünyadaki tek üreticisidir.
Atatürk döneminde ilişki kurulmuş, 1983 de göçmen alınmış ve SSCB savaşında destek olunmuştur. Ticari ilişkiler gelişmemiştir.
LÜBNAN-Beyrut-Şii,Suni Araplar-İslamiyet,Hıristiyanlık-Lübnan Lirası
Doğu Akdeniz kıyısında yer alam küçük ama kalabalık bir ülkedir.
Tarihi: Fenike, Hıristiyanlar, Müslüman Araplar ülkeye yerleşmişler Haçlı seferleri sırasında işgal edilen ülke, 1517 de Osmanlı , 1920’de Fransız hakimiyetine girmiş, 1946 da bağımsız olmuştur. Filistin-İsrail arasında kalan ülkede, 1986 da Şii ile Dürziler arasında çatışmalar olmuş, 1991’de Suriye destekli hükümet 16 yıl süren savaşı sona erdirmiş ve huzuru sağlamaya çalışmaktadır
Yüzey Şekilleri: Lübnan Dağları ve hemen doğusunda Beka Vadisi, bu vadi içinde Asi ve Litani nehirleri yer alır. Bu tektonik çukurluğun doğusunda Lübnan Dağlarına paralel Anti Lübnan Dağları yer alır ki Suriye sınırını oluşturur.
İklim ve Bitki Örtüsü: Kıyıda Akdeniz, iç kesimlerde dağlık kütleden dolayı iç kısımlarda kuraklık daha fazladır. İklim ve toprak özellikleri nedeniyle Ortadoğu’nun en fazla ormanına sahiptir. Sedir,
Nüfus Yerleşme: Kalabalıktır. Çoğu kentlerde yaşar. Sunni, Şii Müslüman Araplar, Ermeniler, Dürziler yaşar okur yazar oranı yüksek. Beyrut, Sayda, Sur, Tarblus önemli şehirleridir.
Ekonomi: Uluslar arası ticaret, bankacılık ve turizme dayalıdır. Fakat iç savaşlar nedeniyle eski önemini yitirmiştir. Tarım Beka Vadisi, dağ yamaçlarında yapılır.
Gıda maddeleri, canlı hayvan, demir-çelik ürünleri, çeşitli makineler satar, ham deri, sigara kağıdı, hurda demir-çelik, asit, muz almaktayız.
ÜRDÜN -Amman-Müslüman Arap-İslamiyet-Ürdün Dinarı
Doğu Akdeniz’de Kızıldeniz kıyısındaki Akabe Körfezi’nde 26 km genişlikte kıyısı olan bir ülkedir.
Tarihi: Asur, Babil, Pers, Roma etkisinde kalan ülke, 7.yy da Arapların eline geçmiş; 12.yy da Müslümanlar ile Haçlılar arasında savaşlar olmuştur. 16. yy da Osmanlı hakimiyetine geçen ülke, I. Dünya savaşında Osmanlı ordusunu arkadan vurdular. İngiliz hakimiyetine giren ülkede 1923’te mandalı yönetim varken, 1946 da İngiliz mandası kalkmış, bağımsız olmuştur.
Yüzey Şekilleri: 1. Ürdün Nehri ve Lut Gölü’nün yer aldığı derin oluk(Gor Çukurluğu) ve içerisinde Lut Gölü(Ölü deniz -394m, tuzluluk oranı binde 300 üzerindedir. Bu nedenle insan su yüzünde kalır, batmaz) yer alır. Lut Gölü’nün etrafındaki sahalarla yükselti farkı 900-1200m kadardır. 2. Lut Gölü çevresindeki masa şeklinde bir topografyaya sahip olan çöl bölgesi yer alır. Lut Gölü’nde balık yaşamaz. Başlıca akarsuyu Lut’ a dökülen Şeria’dır.
İklim ve Bitki Örtüsü: Batı bölümünde Akdeniz ikliminin bozulmuş hali, doğu ve güneyde karasal iklim egemendir. Lut Gölü çevresinde maki tahribi sonucu garigler görülür. Batı Şeria’nın yükseklerinde ormanlar, doğuda bozkır ve çöl bitkileri yaygındır.
Nüfus Yerleşme: Nüfusu II. Dünya Savaşı’ndan itibaren artmaya başlamıştır. Kentli oranı artma yolundadır. Amman, Zerka, İbrid ve Akabe önemli yerleşim alanlarıdır. % 95 Sünni Müslüman, Filistinli göçmenler, Ortodoks Hıristiyanlar yaşar. ......
Mutlu AKDENİZ Şarkışla Anadolu Lisesİ Coğrafya Öğretmeni
sinavrehberlik.com başarılar diler.
| 
Yorumlar
