Çağımızın hastalığı: Osteoporoz
Hazırlayan : Prof. Dr. Gülseren Akyüz
Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi, Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Anabilim Dalı Başkanı ve Osteoporoz Tanı ve Tedavi Ünitesi Sorumlusu Prof. Dr. Gülseren Akyüz, çağımızın hastalığı Osteoporoz ile ilgili bilmek istediklerinizi sabah.com.tr için yazdı.
OSTEOPOROZ nedir ?
Osteoporoz, halk arasında "kemik erimesi" olarak bilinse de bu doğru değildir. Kemiklerde zayıflık da diyebileceğimiz osteoporoz, kemik kütlesinde kayıp ve kemik yapısında bozulma sonucu kemiğin kırılganlık riskinde artma sonucu kırıkların ortaya çıkması ile karakterize bir iskelet sistemi hastalığıdır.
OSTEOPOROZ hakkında kimlerin bilgi sahibi olmaya ihtiyacı var ?
Genç veya yaşlı, kadın ya da erkek herkesin osteoporoz hakkında bilgi sahibi olması gerekir. Çünkü osteoporoz sadece kadınların ve menopoz döneminin hastalığı değildir.
BU HASTALIK NEDEN ÖNEMLİ ?
* Dünya nüfusu giderek yaşlanıyor ve OSTEOPOROZ görülme riski artıyor.
* İnsanlar kemikleri kırılmasın, boyları kısalmasın istiyor.
* Yaşam kalitesini korumak ve ağrısız bir yaşam sağlamak hedeflenmektedir.
OSTEOPOROZ ortaya çıktığı zaman bu hastalık ile yaşamayı hastalara öğretmek gerekiyor. Dünyada 60 yaş ve üzerindeki insan sayısı giderek artmakta ve beklenen yaşam süresi uzamaktadır (Tablo:1).
Tablo:1. Yeryüzünde 60 yaş ve üzeri insan sayısı (Milyon kişi )
ÜLKELER-------- 1950-------- 1985 -------- 2025
A. B. D.------------- 18.5 ----------- 37 --------- 67
Batı Avrupa -------- 50.5 ---------- 87---------- 129
Dünya Bankası'nın Birleşmiş Milletler Nüfus Bölümü'nce yapılan bir araştırmaya göre dünya nüfusunun 2100'lü yıllarda 11 milyara ulaşacağı, bu artan nüfusun % 95'inin gelişmiş ülkelerde olacağı ve çoğunluğun da 45 yaş üzeri kadınlardan meydana geleceği belirtilmektedir. 50 yaşın üzerinde beyaz tenli postmenopozal kadınlarda yaşam boyu ölüm riski açısından birinci sırada koroner kalp hastalığı yer almakta iken ikinci sırayı meme kanseri ile kalça kırığı paylaşmaktadır (Tablo:2).
Tablo:2. 50 yaşın üzerinde beyaz tenli postmenopozal kadınlarda yaşam boyu ölüm riski
KORONER KALP HASTALIĞI % 31.0
KALÇA KIRIĞI % 2.8
MEME KANSERİ % 2.8
RAHİM KANSERİ % 0.7
Amerika'da 60 yaş üzerindeki kadınların % 40'ı ve erkeklerin % 12.5'unda OSTEOPOROZ vardır. Avrupa Birliği ülkelerinde 50 yaşın üzerinde her 3 kadından biri ve 5 erkekten birinde OSTEOPOROZ görülmekte; her 30 saniyede bir, OP'a bağlı bir kırık meydana gelmektedir
Yılda ortalama 1.3 milyon kırığın sebebi OSTEOPOROZ' dur. Amerika'da OSTEOPOROZ ve sonuçlarını tedavi etmek amacıyla yılda ortalama 13.8 milyar dolar harcanmaktadır. İngiltere'de bu rakam yılda ortalama 750 milyon sterlindir
Ülkemizde ise hastalığa tanı koyma ve ilaçla tedavi etme durumunda hasta başına maliyet 3-6 milyar arasında iken kırık olduğunda hastane, protez, ameliyat ve rehabilitasyon maliyeti ortalama 5 ile 50 milyar TL arasında değişmektedir.
İSKELET SİSTEMİ NASIL GELİŞİYOR ?
Kemiklerimiz "osteoblast" ve "osteoklast" denilen kemik hücreleri tarafından sürekli olarak yapılır ve yıkılır. Bu durum tam bir denge halinde yaşam boyu devam eder. Bu hücreler oluşturdukları kemikten fazlasını yıkarsa iskelet sistemi güçsüzleşir ve kemik kaybı olur. Normalde kemikler, çocukluktan başlayarak 25 yaşına kadar gelişmelerini sürdürür. 25-35 yaş arası kemik açısından en sağlıklı dönemdir. 25 yaşına kadar oluşması gereken doruk kemik kütlesi çeşitli nedenlerden dolayı istenilen seviyeye ulaşamazsa yapılan kemik miktarı az olur. Ve 35 yaşından sonra kemikler korunmadıkları takdirde onları güçlü yapan kalsiyumu yitirmeye başlar. Menopoz sonrası kadınlarda östrojenin azalmasına bağlı kemik kaybı görülür. Bu nedenle egzersiz, kalsiyumdan zengin beslenme, güneş ışığına düzenli maruz kalma, kahve ve kolayı az tüketme ve sigarasız bir yaşam hedefleme gibi değiştirebileceğimiz risk içeren çevresel faktörler sayesinde kemikler korunmaya çalışılır. ***
OSTEOPOROZ 'da kemiklerimizde ne tür değişiklikler oluyor ?
* Kemiğin hem organik hem de mineral kısmı azalır, total bir kemik kütlesi kaybı olur
* Kemik yapısı özelliğini yitirir ve kırılgan hale gelir
* Hafif şiddetteki travmalarda bile kırık ortaya çıkabilir
* Kemik kütlesi kaybı hızlıdır (devamı diğer sayfadadır)
Yorumlar
